Uglevodlar
AI Xulosa
Mavzuni ochishEnergiya manbai va qurilish materiali — monosaxaridlardan polisaxaridlargacha
Uglevodlar haqidagi bilim to'g'ri ovqatlanish, diabet kasalligi va oziq-ovqat sanoatini tushunishda zarurdir.
- Umumiy formula va tarkib — uglevodlar umumiy Cn(H2O)m formulasi bilan ifodalanadi. Uglerod, vodorod va kisloroddan tarkib topgan, vodorodi kisloroddan ikki baravar ortiq.
- Monosaxaridlar — oddiy uglevodlar: trioza, tetroza, pentoza, geksoza. Eng keng tarqalganlari glukoza (uzum shakari) va fruktoza (meva shakari). Qondagi glukoza miqdori 0,1-0,12%.
- Polisaxaridlar — murakkab uglevodlar: sellyuloza (paxta tolasi), kraxmal (zahira modda). O'simlik quruq massasining 95% gacha uglevod bo'lishi mumkin.
- Hayvon va o'simlik hujayralarida — hayvonlarda uglevodlar 1-2%, jigar va muskulda 5% gacha. O'simliklarda esa ancha ko'p — zahira modda sifatida to'planadi.
- Biologik ahamiyati — oqsillar, nuklein kislotalar va yog'lar hosil bo'lishida muhim. Pentoza (riboza, dezoksiriboza) nuklein kislotalar tarkibiga kiradi.
Asosiy tushunchalar: monosaxarid polisaxarid glukoza sellyuloza kraxmal
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda kraxmal va sellyulozani bir xil modda deb o'ylaydi. Sababi: ikkalasi ham glukozadan tashkil topgan polisaxarid. Farqi — kraxmal hazm bo'ladi, sellyuloza esa inson organizmida hazm bo'lmaydi (tolalar). Darsda alohida to'xtalish tavsiya etiladi.
AMALIY MISOL
Nonni uzoq chaynang — bir necha daqiqada shirin ta'm sezasiz. Bu so'lak fermentlari (amilaza) kraxmalni glukozaga parchalashi natijasi. Tajriba polisaxaridning monosaxaridga aylanishini amalda ko'rsatadi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring