Chig‘atoy ulusining ikki qismga bo‘linib ketishi va ijtimoiy-iqtisodiy hayot
AI Xulosa
Mavzuni ochishParokandalik va «soxta xon» tizimining shakllanishi
XIV asr o'rtalarida Chig'atoy ulusi siyosiy kurashlar natijasida ikki qismga bo'linib ketdi — bu parokandalik Movarounnahrda «soxta xon» tizimini yuzaga keltirdi va keyinchalik Amir Temur yuksalishiga zamin yaratdi.
- Ikki qismga bo'linish: XIV asrning 40-yillarida Chig'atoy ulusi sharqiy qism — Mo'g'uliston va g'arbiy qism — Movarounnahrga ajraldi.
- Qozonxon mag'lubiyati: 1342-yil da Amir Qozon bosh ko'tarib, Qozonxon bilan jang qildi — natijada Chig'atoy xonadonining Movarounnahr hukmronligi amalda tugadi.
- Soxta xon tizimi: Amir Qazag'on chingiziy bo'lmagani uchun o'zi taxtga o'tira olmadi va «Donishmandcha» ni nomigagina xon qilib o'tqazdi — bu «soxta xon» an'anasi shu davrda boshlandi.
- Amir Qazag'on qatli: 1358-yil da norozi amirlar Qazag'onni o'ldirishdi va mamlakat mayda bekliklarga bo'linib ketdi.
- Abdullaxon davri: Qazag'on o'g'li Abdullaxon adolatsiz siyosati bilan amirlar isyoniga sabab bo'ldi va Barlos urug'idan Hoji Barlos uni taxtdan ag'darishdi.
- Tug'luq Temur hukmronligi: 1348-yil da Tug'luq Temur Chig'atoy ulusining sharqiy qismida hukmdor bo'ldi va keyinchalik g'arbiy qismni ham birlashtirish harakat qildi.
Asosiy tushunchalar: Mo'g'uliston Soxta xon Amir Qazag'on Ulus amiri Barlos urug'i
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
«Soxta xon» tizimi — Chingizxon avlodidan bo'lmagan amirlar hokimiyatni egallasa-da, qonuniy ko'rinish uchun chingiziylarni nomigagina taxtga o'tqazgan. Bu an'ana Amir Temur davrida ham davom etdi — u ham Suyurg'atmishni nomigagina xon qilib tayinlagan.
TARIXIY FAKT
Amir Qazag'on hokimiyat davrida mamlakatda adolat o'rnatib, ikki yilda barqarorlikka erishdi. Ammo keyin Donishmandchani «O'qtoy qoon naslidan» degan ayb bilan qatl etib, boshqa chingiziyni taxtga o'tqazdi — Donishmandcha esa zamonning shartlarini anglab, «saltanat gilamida xizmatkor kabi o'tirdi».
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring