Meva
AI Xulosa
Mavzuni ochishMeva turlari va urug' tarqalishidagi biologik ahamiyati
Meva urug'lanishdan keyin gulning tugnachasidan hosil bo'lib, urug'ni himoyalash va uni yangi joylarga tarqatishda hal qiluvchi rol o'ynaydi.
- Meva hosil bo'lishi. Urug'lanishdan so'ng tugnachadan meva eti, urug'kurtakdan esa urug' hosil bo'ladi. Meva ikki qism — meva eti va urug'dan iborat. Mevaning vazifalari: urug'ni himoyalash va tarqalishini ta'minlash.
- Ho'l mevalar. Danakli meva — meva eti sersuv, ichida danak bor (shaftoli, gilos). Rezavor meva — yupqa po'stli, ko'p urug'li (uzum, pomidor). Olma meva — hosil bo'lishida gulning boshqa qismlari ham ishtirok etadi (olma, nok). Qovoq meva — qalin po'stli, sersuv (qovoq, qovun).
- Quruq mevalar. Dukkak — bitta mevabargdan, ikkiga chatnaydigan (loviya, mosh). Qo'zoq — ikkita mevabargdan, ikkiga chatnaydigan (karam, turp). Ko'sak — bir nechta mevabargdan, chatnaydigan (g'o'za, lola). Don — meva eti urug' bilan birikkan (bug'doy, arpa). Yong'oq — qattiq meva eti, bitta urug' (yong'oq).
- Urug' tarqalish usullari. Shamol orqali (anemoxoriya — qayin, zarang), suv orqali (gidroxoriya — kokos palma), hayvonlar orqali (zooxoriya — yopishqoq mevalar), o'zi otilishi (avtoxoriya — beshbarmoq).
- Mevalarning amaliy ahamiyati. Inson oziq-ovqatining muhim qismi mevalardan iborat. Mevalarda vitaminlar, minerallar va oziq moddalar to'plangan. Qishloq xo'jaligida meva navlarini yaxshilash muhim yo'nalish.
Asosiy atamalar: danakli meva rezavor meva dukkak qo'zoq ko'sak don meva
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda pomidorni sabzavot deb o'ylaydi, biologik jihatdan u rezavor meva. Sababi: kundalik hayotda «meva» va «sabzavot» atamalarini biologik ma'noda emas, oshxona ma'nosida ishlatiladi. Darsda biologik klassifikatsiya va kundalik tushunchalar farqini ko'rsating.
AMALIY MISOL
Turli mevalarni yig'ing: olma, gilos, loviya qo'zoq, bug'doy doni, g'o'za ko'sagi. Har birini kesib, meva eti va urug'ni ajrating. Jadval tuzing: meva nomi, turi (ho'l/quruq), urug' soni, chatnaydimi. Bu mashq meva klassifikatsiyasini amalda mustahkamlaydi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring