O‘rta asrlarda hindiston
AI Xulosa
Mavzuni ochishDehli sultonligi — turkiy hukmronlik va Hindiston taqdiri
XIII asrda tashkil topgan Dehli sultonligi Hindistonda islom hukmronligini o'rnatib, turli sulolalar davomida yuksalib va inqirozga uchrab, nihoyat Bobur Mirzo tomonidan tugatildi.
- Dehli sultonligining asos solinishi: 1206-yilda Qutbiddin Oyboq Dehli sultonligiga asos soldi. Shamsiddin Eltutmish poytaxtni Dehliga ko'chirib, sultonlikni mustahkamladi.
- Roziya — birinchi musulmon ayol hukmdor: Eltutmishning qizi Roziya 1236-yilda taxtga o'tirdi — u Janubiy Osiyo mintaqasining birinchi musulmon ayol hukmdori bo'ldi. Adolatli qonunlar chiqarib, fan va san'at homiysi bo'ldi.
- Xiljiylar sulolasi va mo'g'ullarga qarshilik: Alouddin Xilji kuchli qo'shin tuzib, Dekan, Gujarat va Rajastonni egalladi, shimoldan kelgan mo'g'ul hujumlarini qaytardi.
- Yer egaligi tizimi: Barcha yerlar sulton mulki hisoblangan. Musulmon feodallar soliq evaziga yer olib, zarur bo'lganda qo'shin yetkazib bergan. Mahalliy rajalar esa amalda mustaqil bo'lib, sultonga boj to'lagan.
- Sultonlikning parchalanishi va Bobur: XIV asr ikkinchi yarmida siyosiy tarqoqlik kuchaydi. Lo'diylar sulolasining so'nggi hukmdori Ibrohim Lo'diy 1526-yilda Zahiriddin Muhammad Bobur tomonidan tor-mor etildi.
Asosiy tushunchalar: Dehli sultonligi Jizya Rajput Xiljiylar Lo'diylar
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Dehli sultonligi va Boburiylar imperiyasini aralashtirmaslik kerak: Dehli sultonligi 1206–1526-yillar davomida turli sulolalar (Mamluqlar, Xiljiylar, Tug'luqlar, Lo'diylar) hukmronlik qilgan. Bobur uni tugatib, yangi — Boburiylar davlatiga asos solgan.
TARIXIY FAKT
Sulton Roziya nafaqat birinchi musulmon ayol hukmdor, balki adolatli va xalqparvar malika bo'lgan. U yangi pullar zarb ettirib, savdo-sotiq ishlarini tartibga solgan. Biroq turkiy zodagonlar bilan munosabati buzilgach, 1240-yilda taxtdan ag'darilgan.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring